گسست فرهنگی، زمینه ساز بروز آسیب های اجتماعی

تاریخ انتشار: 1398/11/12 12:45

  سرکار خانم مینا شاه منصوری

جرم شناسی و جامعه شناسی انحرافات، همزمان با عصر روشنگری و رشد علم مدرن، حاکمیت عقل و نقد سنت ها و نگاه غیر متافیزیکی به پدیده های طبیعی جهان، دچار تغییرات پارادایمی اساسی شد ....

جرم شناسی و جامعه شناسی انحرافات، همزمان با عصر روشنگری و رشد علم مدرن، حاکمیت عقل و نقد سنت ها و نگاه غیر متافیزیکی به پدیده های طبیعی جهان، دچار تغییرات پارادایمی اساسی شد و رفته رفته مطالعات جرم شناسی به سمت مدرنیته سوق یافت و به تدریج اندیشه های مختلفی مبتنی بر بینش های فلسفی مطرح شد. در این میان، سه رویکرد مهم برای تبیین علل ارتکاب جرم توسط اندیشمندان مختلف مطرح شد که عبارتند از: رویکرد زیست شناختی، روانشناختی و جامعه شناختی.
مؤلفه های رویکرد زیست شناختی
1- رویکرد زیست شناختی: این رویکرد عوامل جسمانی و زیستی نظیر نقص بدنی، ویژگی های خاص اندام های بدن، شکل جمجمه و ناهنجاری های کروموزومی و ژنتیکی را در بروز انحرافات موثر می داند. با توسعه علم زیست شناسی طی دهه های اخیر، رفتار انحرافی بر اساس یافته های به دست آمده درباره ژن ها و کروموزوم ها بررسی می شود. درباره تاثیر وراثت در انحرافات نیز نظرات مختلفی مطرح شده است؛ گروهی معتقدند که وراثت اثر مستقیم بر بزهکاری دارد و سبب می شود فرد با خصوصیات جسمانی و روانی و اخلاقی متولد شود که متناسب با ارتکاب جرم است. گروهی دیگر، این تاثیر را غیر مستقیم می دانند. صاحبان نظریاتی همچون بازپیدایی ژنتیکی، جمجمه شناسی و تیپ شناسی از این رویکرد در مطالعات خود بهره جسته اند. اما در میان همه آنها، مکتب اثباتی یا تحققی به عنوان پرچمدار مطالعات زیست شناختی جرم، توسط افرادی چون سزار لومبرزو و گاروفالو پایه گذاری شد. سزار لومبرزو با طرح ایده مجرم مادرزاد یا مجرم بالفطره، نقش پر رنگی در طرح علل زیست شناختی برای گرایش افراد به سوی بزهکاری دارد.
مؤلفه های رویکرد روانشناختی
2- رویکرد روانشناختی: در این رویکرد بر تفاوت های فردی که بر اساس عوامل روانشناختی نظیر هوش و نوع شخصیت مشخص می شود، تمرکز شده است. مطالعات روانشناختی انحراف، به تاثیر گروه بر فرد و مطالعه فرد در گروه می پردازد. توجه به روان و شرایط روحی بزهکار و اعتقاد به اثرگذاری عوامل مرتبط با آنها در ارتکاب اعمال خلاف، مختص به زمان حاضر نیست و ریشه  ای دیرینه دارد، اما برخورد عملی و سعی برای احراز رابطه علیت بین جرم و ناسازگاری از یک طرف و عوامل روانی از سوی دیگر، در دو قرن اخیر اتفاق افتاده است. نظریه های روانشناسی، کجروی را عکس العملی به مشکلات شخصیتی می دانند. اغلب نظریه های روانشناسی برآنند که در فرآیند اجتماعی شدن فرد منحرف و نیز، در رابطه بین والدین و فرزندان، نقصان وجود داشته است.
مؤلفه های رویکرد جامعه شناختی
3- رویکرد جامعه شناختی: دیدگاه های جامعه شناختی توجه خود را به ساختارها، نهادها، فرآیندها و عوامل اجتماعی مؤثر بر رفتارهای بشری متمرکز می کنند و هرکدام از آنها بر یک مقوله تاکید و تمرکز کرده اند. دیدگاه های جامعه شناسی شیوه نگرش محققان را به مسائل اجتماعی تعیین و روش ها یا راه های شناخت آنها را مشخص می کنند. رویکردها، بینش ها و روش های متفاوتی در جامعه شناسی برای مطالعه مسائل و انحرافات اجتماعی وجود دارد که هر کدام به نحوی به تحلیل علل ارتکاب جرم می پردازند که توجه به هر کدام از آنها در یافتن راهکارهای پیشگیری از وقوع جرم، از اهمیت بسزایی برخوردار است.
امکانات و سرمایه های معنوی نظام عدالت کیفری کشور
تلاش اندیشمندان جرم شناسی و جامعه شناسی جنایی و نیز ارائه آموزه های متعالی سیاست جزایی اسلام توسط پیامبر اکرم(ص) و نیز ائمه اطهار (علیهم السلام) برای تبیین زمینه های ارتکاب کجروی و بزهکاری، شرایط مطلوبی را برای متولیان نظام عدالت کیفری کشورمان به وجود آورده است تا علاوه بر شناخت زمینه های تسهیل کننده ارتکاب جرم، مسیر تدوین برنامه های کنشی و واکنشی پیشگیرانه نیز هموار شود. این در حالی است که، روند افزایشی گرایش جامعه به مدرنیته و جهانی شدن، جامعه ما را به سوی تعمیق گسست های اجتماعی و ارزش های گروهی سوق می دهد. به عبارت دیگر، پذیرش فرهنگ بیگانه که اغلب، وارداتی از سوی کشورهای غربی است، احساسات و عواطف جامعه اسلامی-ایرانی ما را دستخوش جاذبه های کاذب خود قرار داده است و به تدریج برخی افراد جامعه از ارزش های ملی- میهنی و الگوهای اسلامی فاصله می گیرند و به همین میزان در منجلاب آسیب های اجتماعی ناشی از فرهنگ بیگانه فرو می روند؛ لذا باید تلاش کرد تا روند جهانی شدن و پذیرش مدرنیته در جامعه ما مدیریت شود و هشدارهای مکرر رهبر عظیم الشان انقلاب اسلامی(حفظ ا... تعالی) مبنی بر شبیخون و تهاجم فرهنگی به عنوان یکی از مهم ترین زمینه های وقوع آسیب های اجتماعی و جرایم همواره مد نظر قرار گیرد.
ضرورت هم افزایی و بسیج تمام ظرفیت های نخبگانی و عمومی کشور
در آخر باید گفت، با عنایت به اینکه رئیس محترم قوه قضاییه، حضرت آیت ا... آملی لاریجانی(دام عزه) فردی اندیشمند و آگاه به مبانی فلسفی و نیز چهره ای برخاسته از حوزه های علمیه هستند و به نحو مطلوب، آموزه های دینی و فقهی را شناخته و بر آنها تسلط دارند، امید است تا ضمن برقراری ارتباط موثر با حوزه های علمیه و مراکز علمی و دانشگاهی کشور و در بستر هم افزایی و بسیج تمام ظرفیت های نخبگانی و عمومی کشور، گام های موثری برای کاهش آسیب های اجتماعی و پیشگیری از جرایم برداشته شود و افراد جامعه اسلامی مسیر تعالی و پیشرفت را در پرتو آسایش و امنیت روانی طی کنند.  
ان شاء ا...

مطالب و نوشته‌های اخیر

گسست فرهنگی، زمینه ساز بروز آسیب های اجتماعی

گسست فرهنگی، زمینه ساز بروز آسیب های اجتماعی

جرم شناسی و جامعه شناسی انحرافات، همزمان با عصر روشنگری و رشد علم مدرن، حاکمیت عقل و نقد سنت ها و نگاه غیر متافیزیکی به پدیده های طبیعی جهان، دچار تغییرات پارادایمی اساسی شد ....

قوه قضاییه از ظرفیت حج وزیارت بهره گیری می‌کند

قوه قضاییه از ظرفیت حج وزیارت بهره گیری می‌کند

مدیر کل پیشگیری های مردمی و مشارکت های مدنی قوه قضاییه گفت: مجموعه حج و زیارت نوع خدمت آن، می تواند نقش موثری در جلوگیری و کاهش جرم و جنایت داشته باشد و این کارکرد می تواند به قوه قضاییه کمک کند و این قوه را در رسیدن به اهداف خود یاری کند.

موفقیت دستگاه قضا با مشارکت های مردمی در پیشگیری از جرم

موفقیت دستگاه قضا با مشارکت های مردمی در پیشگیری از جرم

حجت الاسلام والمسلمین سید مصطفی قاضوی افزود: مردم بدانند در مباحث تخصصی دستگاه قضا موثر هستند ...

ولایت مداری را باید از حضرت فاطمه (س) آموخت

ولایت مداری را باید از حضرت فاطمه (س) آموخت

مشاور معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه در گفتگو با آسیبنا با اشاره به مقام حضرت فاطمه (س) گفت: یکی از نکات مهم در زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) وظیفه شناسی ....

نقش جامعه در پیشگیری از تکرار جرم

نقش جامعه در پیشگیری از تکرار جرم

جرم، انحراف و كجروي، مفاهيمي هستند كه امروزه براي همه ملموس مي‌باشند. كمتر كسي است كه ...